Duolingo ile İngilizce Öğrenilir mi? Dürüst Cevap

Bu soruyu arayan insanların çoğu aslında cevabı biliyor. Aylardır uygulamayı açıyorsunuz, o yeşil baykuş sizi her akşam dürtüyor, streak sayınız üç haneye ulaşmış — ama bir turistin yol sorduğu ilk anda beyniniz boşalıyor. İçinizde bir ses "bu kadar çalıştım, neden konuşamıyorum?" diye soruyor ve genelde bunu bir yetenek eksikliği sanıyorsunuz.

Değil. Aradaki fark yeteneğin değil, aracın sınırının farkıdır. Duolingo mühendislik olarak son derece başarılı bir üründür ve yaptığı işi çok iyi yapar. Mesele şu ki yaptığı iş, "konuşmayı öğretmek" değildir. Bu yazıda kimseyi kötülemeyeceğiz — dürüstlük, abartıdan çok daha keskin bir silahtır. Sadece sınırı doğru yere çizeceğiz.

Kısa cevap: Duolingo ile İngilizce öğrenilir mi?

Kısmen öğrenilir. Duolingo size kelime ve kalıp tanıma, temel dilbilgisi sezgisi ve günlük çalışma alışkanlığı kazandırır. Bunlar küçümsenecek şeyler değildir; sıfırdan başlayan biri için gerçek bir başlangıç sermayesidir. Buna karşılık Duolingo size konuşma üretimi, gerçek zamanlı düşünme ve hatalarınıza dair anlamlı geri bildirim kazandırmaz. Bu üçü olmadan da "İngilizce biliyorum" cümlesi kurulamaz.

Yani cevap "evet" ya da "hayır" değil, bir rol tarifidir: Duolingo bir ana program değil, yardımcı araçtır. Yardımcı aracı ana program sanmak, spor salonundaki ısınma bisikletini antrenmanın tamamı sanmaya benzer. Isınma iyidir, gereklidir, hatta keyiflidir — ama kas orada yapılmaz.

Duolingo kötü bir uygulama değil. Sadece sizin ondan beklediğiniz işi hiçbir zaman vaat etmedi.

Duolingo'nun gerçekten iyi yaptığı üç şey

Bir aracı doğru eleştirmenin ön şartı, onun güçlü yanlarını dürüstçe teslim etmektir. Duolingo üç konuda gerçekten iyidir:

1. Giriş engelini yok eder

Dil öğrenmeye başlamanın en büyük düşmanı sürtünmedir: kurs araştırmak, ödeme yapmak, kitap seçmek, saat ayarlamak. Duolingo bunların hepsini bir simgeye dokunmaya indirger. İlk adımı bu kadar ucuzlatmak, davranış tasarımı açısından ciddi bir başarıdır. Bir beceriye başlarken ilk saatlerin neden orantısız değerli olduğunu ilk 20 saat kuralı yazısında ayrıntısıyla ele alıyoruz.

2. Alışkanlık motoru olarak çalışır

Streak, bildirimler, XP, lig sistemi — bunlar sizi her gün geri getirmek için tasarlanmış mekanizmalardır ve işlerini yaparlar. Dil öğrenmede süreklilik gerçekten belirleyicidir; günde 10 dakika, ayda bir 5 saatten fazlasını biriktirir. Duolingo'nun en büyük katkısı içerik kalitesi değil, sizi masaya oturtma becerisidir. Erteleme sarmalını kırmakta zorlanıyorsanız, erteleme alışkanlığını kırmak yazısındaki çerçeve bu motoru daha bilinçli kullanmanızı sağlar.

3. Pasif kelime dağarcığını besler

Tekrarlı maruz kalma sayesinde binlerce kelimeyi görürsünüz ve bir metinde ya da dizide o kelimeyle karşılaştığınızda tanırsınız. Bu gerçek bir kazanımdır. Okuduğunu anlama ve dinlediğini kavrama becerileri buradan beslenir. Uygulama ayrıca aralıklı tekrar mantığını içine gömer; bunun neden işe yaradığını aralıklı tekrar ve aktif geri çağırma yazısında anlatıyoruz.

Bu üç maddeyi kabul etmeden yapılan her Duolingo eleştirisi haksızdır. Şimdi madalyonun diğer yüzüne geçelim.

Duolingo'nun yapmadığı dört şey

1. Sizi konuşturmaz

Konuşmak, bir cümleyi sıfırdan kurmaktır: niyeti seçmek, kelimeyi hafızadan çekmek, dilbilgisiyle dizmek, sesletmek — hepsini iki saniye içinde. Duolingo'daki alıştırmaların büyük bölümü bu iş değildir. Verilen kelimeleri sıraya dizmek, dört seçenekten doğrusuna dokunmak, boşluğa uygun düşeni seçmek — bunların ortak özelliği cevabın zaten ekranda bulunmasıdır. Cevap ekrandayken beyniniz üretmez, ayıklar. Ayıklamak kolaydır; üretmek zordur. Ve hayat size dört şık vermez.

2. Anlamlı geri bildirim vermez

Uygulama size "yanlış" der, doğrusunu gösterir, geçer. Oysa bir öğrenenin ihtiyacı olan şey neden yanlış olduğudur: hangi kalıbı hangi bağlamda yanlış kurdunuz, Türkçenin hangi refleksi araya girdi, aynı hatayı hangi durumlarda tekrarlıyorsunuz? Ustalık literatüründe bu, gelişimin merkezindeki unsurdur: hedefli çaba + anında ve nitelikli geri bildirim. Bu mekanizmanın nasıl işlediğini bilinçli pratik (deliberate practice) yazısında inceliyoruz. Geri bildirimsiz tekrar, hatayı düzeltmez — hatayı ezberletir.

3. Sizi gerçek bir konuşmanın basıncına sokmaz

Karşınızdaki insan beklemiyorsa, yanlış anlaşılma riski yoksa, kalbiniz hızlanmıyorsa, o yaptığınız şey konuşma provası değildir. Dil, sosyal basınç altında akıcılaşır. Uygulama ise tanımı gereği risksizdir — ki bu, onun hem en çekici hem de en sınırlayıcı özelliğidir. Risksiz ortam alışkanlık için mükemmel, akıcılık için işe yaramazdır.

4. Dilin gerçek dokusunu vermez

Bir dili konuşmak, kelimeleri doğru sıraya dizmekten ibaret değildir. Hangi kelimenin hangi kelimeyle yürüdüğü, hangi kalıbın patrona hangisinin arkadaşa söylendiği, hangi cümlenin kibar hangisinin ters düştüğü — bunlar dilin dokusudur ve kural listesiyle öğrenilmez. Maruz kalmayla, düzeltilmeyle ve arada bir utanmayla öğrenilir. Uygulamanın alıştırma cümleleri ise laboratuvar ortamında üretilmiştir: dilbilgisel olarak kusursuz, sosyal olarak boş. Hayatınızda bir kez bile kurmayacağınız cümleleri kusursuz kurmayı öğrenirsiniz. Oysa gerçek konuşma, kusurlu cümlelerle doğru anlaşılmaktır.

Duolingo kime yarar, kime yetmez?

Bu ayrımı yapmadan verilen her tavsiye eksiktir. Çünkü aynı araç, iki farklı insan için iki farklı şeydir.

Gerçekten yarar: Sıfırdan başlayan ve dille ilk temasını kuracak olan. Bir dili öğrenmeye karar vermeden önce "tadına bakmak" isteyen. Kelime dağarcığını arka planda beslemek isteyen orta seviyeli biri. Uzun bir aradan sonra dile dönüp pasını silmek isteyen. Bu profillerin ortak noktasına dikkat edin: hiçbiri "önümüzdeki ay konuşmam gerekiyor" demiyor. Takvimi olmayan için Duolingo keyifli ve faydalı bir yol arkadaşıdır.

Yetmez: İş görüşmesi olan. Yurt dışına taşınan. Yabancı bir ekiple toplantı yönetmesi gereken. Sınav hazırlığı yapan. Ve en kalabalık grup: yıllardır "anlıyorum ama konuşamıyorum" diyen. Bu son grup için Duolingo bir iyileştirme değil, kibar bir erteleme aracıdır — çünkü zaten güçlü olan tarafınızı (tanıma) daha da güçlendirir, zayıf olan tarafa (üretim) hiç dokunmaz. Her gün antrenman yapıyormuş hissi verir; oysa hep aynı kası çalıştırırsınız.

Kendi durumunuzu anlamanın en hızlı testi tek soruda gizli: bir takviminiz var mı? "Şu tarihe kadar şunu yapabilmem gerek" diyebiliyorsanız, uygulama tek başına yetmez. Cevabınız hayırsa, baykuşun tempolu ilerleyişi sizin için gayet uygundur.

Duolingo neden böyle tasarlandı?

Buraya kadar okuduğunuz her şey bir kusur listesi gibi görünebilir. Değil. Bu bir tercih listesidir ve tercihin arkasında son derece anlaşılır bir mantık vardır.

Duolingo'nun ücretsiz katmanı reklamla, ücretli katmanı abonelikle ayakta durur. Böyle bir üründe başarının günlük ölçüsü "kullanıcı ne kadar iyi konuşuyor" değildir — ölçülmesi de zordur zaten. Ölçü şudur: kullanıcı yarın geri geliyor mu? Bu iki hedef çoğu zaman örtüşür; ama ayrıştıkları anda ürün kendi ölçüsünü seçmek zorundadır.

Ayrıştıkları yeri görmek kolay. "Şimdi 60 saniye boyunca dünkü gününü İngilizce anlat" diyen bir alıştırma, öğrenme açısından muhteşemdir — ve elde tutma açısından felakettir. Kullanıcıyı yorar, zorlar, utandırır ve uygulamayı kapattırır. Buna karşılık dört şıktan doğrusuna dokunmak keyiflidir, hızlıdır, ödüllüdür, yarın geri getirir. Yani sizi konuşturmayan tasarım, aslında sizi elde tutan tasarımdır. Baykuşun suçu yok; baykuş kendi işini kusursuz yapıyor.

Buradan çıkan ders bir uygulamadan çok daha büyüktür: bir aracın teşviklerini anlarsanız sınırını da anlarsınız. Duolingo'nun teşviki devamlılıktır; sizin ihtiyacınız üretimdir. Bu ikisinin aynı hizada durduğu yerde uygulamadan sonuna kadar faydalanın. Ayrıldıkları yerde kendi ihtiyacınızın peşine düşün. Çünkü bir uygulama size hesap sormaz, seviyenizi takip etmez ve konuşamadığınız gün sizi aramaz. Sistemi kurma işi ya sizindir ya da yanınızdaki programın.

Streak tuzağı: 500 gün neden B1 etmiyor?

Streak, dil öğrenme dünyasının en zarif yanılsamasıdır. Çünkü gerçek bir şeyi ölçer — devamlılığı — ve devamlılık gerçekten değerlidir. Sorun, ölçtüğü şeyle sandığınız şeyin farklı olmasıdır. Streak kaç gün uygulamayı açtığınızı ölçer; kaç cümle kurabildiğinizi değil.

Streak'in asıl zekâsı psikolojiktir. 400 gün biriktirdiğinizde artık uygulamayı İngilizce için değil, o sayıyı kaybetmemek için açarsınız. Kayıptan kaçınma, kazanç arzusundan güçlü bir dürtüdür; ürün bunu bilir ve zincirinizi korumanız için "streak dondurma" gibi emniyet kemerleri bile sunar. Sonuçta motivasyonunuz zamanla dilden kopar ve bir sayıya bağlanır. Bunu fark etmenin çok basit bir işareti var: gün sonunda "streak'i kurtarayım" diyerek en kısa, en kolay dersi açıyorsanız artık dil öğrenmiyorsunuz — bir sayıyı besliyorsunuz. İkisi aynı ekranda yaşar ama aynı şey değildir.

Kaba bir hesap yapalım. Günde 5 dakikalık bir kullanımla 500 günlük streak, toplamda 2.500 dakika, yani yaklaşık 42 saat eder. Bu 42 saatin büyük bölümü, yukarıda anlattığımız gibi seçenek işaretlemekle geçmiştir. Şimdi bu rakamı bir ölçeğe oturtalım: ABD Dışişleri Bakanlığı'na bağlı Foreign Service Institute (FSI), ana dili İngilizce olan diplomatlar için profesyonel çalışma yeterliliğini Kategori I dillerinde 600-750 sınıf saati olarak tahmin eder. Bu ölçek İngilizce öğrenen bir Türk'e birebir çevrilemez — FSI'ın yönü terstir ve hedeflediği seviye B1'in çok üstündedir. Ama büyüklük sırası fikri verir: 42 saat, ciddi bir dil hedefinin yanında bir yuvarlama hatasıdır. Bu rakamların tamamını kaynaklarıyla dil öğrenme istatistikleri yazısında topladık.

Asıl mesele saat sayısı bile değil. Diyelim streak'iniz 1.500 gün oldu ve 126 saate ulaştınız. Yine konuşamazsınız. Çünkü sorun niceliksel değil, nitelikseldir: yanlış kası çalıştırıyorsunuz. Bench press'te 500 gün streak tutmanız, size hiçbir zaman maraton koşturmaz. Ne kadar disiplinli olursanız olun.

CEFR ölçeğinde B1, Avrupa Konseyi'nin ortak başvuru çerçevesine göre bağımsız kullanıcı eşiğidir: tanıdık konularda ana noktaları anlamak, dilin konuşulduğu bir yerde seyahat ederken çıkabilecek durumların üstesinden gelmek, deneyimlerinizi ve olayları anlatmak, görüş ve planlarınızı kısaca gerekçelendirmek. Bu maddelerin hepsine dikkatlice bakın: hepsi üretim fiilidir. Anlatmak, gerekçelendirmek, üstesinden gelmek. Hiçbiri "doğru şıkkı işaretlemek" değil. Duolingo'nun tanıma alıştırmalarıyla B1'e ulaşmayı beklemek, bu yüzden matematiksel değil kavramsal bir hatadır.

Tanıma ile hatırlama arasındaki uçurum

Bu yazının bilimsel çekirdeği burası. Beyin bir bilgiyi iki farklı şekilde geri getirir: tanıma (recognition) ve hatırlama (recall). Tanıma, bilgi önünüze konduğunda "evet, bu" demektir. Hatırlama ise hiçbir ipucu yokken bilgiyi zihnin derinliğinden çekip çıkarmaktır. İkisi arasındaki mesafe, bir yüzü sokakta tanımakla o kişinin adını gözünüz kapalı söylemek arasındaki mesafedir.

Duolingo'nun alıştırma tasarımı ezici çoğunlukla tanıma tarafındadır. Konuşma ise saf hatırlamadır. Ve öğrenme biliminin en tutarlı bulgularından biri şudur: bir beceri, hangi biçimde pratik edilirse o biçimde gelişir. Tanıyarak çalışan, tanımada iyileşir. Konuşarak çalışan, konuşmada iyileşir. Kolaylık hissi burada tehlikeli bir yalancıdır: alıştırma akıcı ve rahat hissettiriyorsa, muhtemelen hafızanıza az şey ekliyordur.

Buna bir de unutmanın hızı eklenir. Hermann Ebbinghaus'un unutma eğrisi, modern bir replikasyonla da doğrulandı: Murre ve Dros'un 2015'te PLOS ONE'da yayımlanan çalışması, yeniden öğrenme tasarrufu ölçüsüyle öğrenilen malzemenin karşılığının 20 dakika sonra yaklaşık %58'e, 1 saat sonra %44'e, 1 gün sonra %26'ya düştüğünü gösterdi. Dün gördüğünüz kelimelerin çoğu, siz onları aktif olarak kullanmadıysanız bugün orada değildir.

İyi haber: bunun panzehiri de ölçülmüş durumda. Cepeda ve arkadaşlarının Psychological Bulletin'de yayımlanan 2006 tarihli meta-analizi, 184 makaledeki 317 deneyi ve 839 karşılaştırmayı tarayarak aralık etkisinin ne kadar tutarlı olduğunu ortaya koydu: aynı toplam süreyi zamana yaymak, tek oturumda yığmaktan belirgin biçimde iyi sonuç verir. Duolingo bu ilkeyi kısmen uygular — ama tanıma alıştırmaları üzerinde. Aynı ilkeyi konuşma üretimi üzerinde uyguladığınızda, sonuç bambaşka olur.

Bir kelimeyi gerçekten öğrenmenin en sağlam testi de buradan çıkar: onu birine, o dilde, kendi cümlenizle anlatabiliyor musunuz? Bu mantığın en keskin hâli Feynman Tekniği ve anlatarak öğrenme yazısında duruyor.

Tek tabloda Duolingo

Tartışmanın tamamını tek ekranda görmek isteyenler için özet tablo:

Duolingo bileşeni	Ne kazandırır	Ne kazandırmaz	Neyle tamamlanır
Çoktan seçmeli alıştırmalar	Kelime ve kalıp tanıma, okuduğunu anlama	Sıfırdan cümle üretimi	Kapalı kitap konuşma pratiği, kelimeyi kendi cümlenizde kullanma
Kelime dizme / eşleştirme	Söz dizimi sezgisi	Gerçek zamanlı dilbilgisi kararı	Serbest konuşmada anında düzeltilen hata
Streak ve XP sistemi	Günlük süreklilik, alışkanlık çıpası	Seviye ilerlemesi (devamlılık ≠ yeterlilik)	Seviye hedefi + CEFR temelli ölçüm
Ligler ve rozetler	Kısa vadeli motivasyon	Konuşma özgüveni	Gerçek insanla, gerçek basınç altında konuşma
"Yanlış" bildirimi	Doğru cevabı görme	Hatanın nedenini anlama	Nitelikli geri bildirim veren eğitmen ya da yapılandırılmış program
Ses tanıma alıştırması	Telaffuz denemesi cesareti	Vurgu, tonlama, akıcılık düzeltmesi	Dinleyen ve düzelten bir muhatap

Tablodaki dördüncü sütuna dikkat edin: hiçbir satırda "Duolingo'yu sil" yazmıyor. Her satırda eklenmesi gereken bir şey var. Sorun uygulamanın varlığı değil, tek başınalığıdır.

Duolingo'yu doğru kullanma yolu

Duolingo'yu ana yemek sanmayı bırakıp garnitür olarak kullanmaya başladığınız gün, ondan aldığınız verim artar. Somut kurallar:

1. Süreyi küçültün, rolü netleştirin. Günde 5-10 dakika. Uygulamada 40 dakika geçirmek, o 40 dakikayı konuşmadan çalmak demektir. Duolingo asıl çalışmanızın önüne değil, yanına konur.
2. Her yeni kelimeyi sesli bir cümleye çevirin. Uygulama size "bread" gösterdiyse, ekrandan gözünüzü kaldırın ve o kelimeyle kendi hayatınızdan bir cümle kurun — sesli olarak. Tanımayı bu hareketle hatırlamaya dönüştürürsünüz. Tek başına bu alışkanlık, uygulamadan aldığınız değeri katlar.
3. Cevabı ekrandan kapatın. Şıkları görmeden önce cevabı zihninizde üretin, sonra bakın. Beyni birkaç saniye terletmek, bütün farkı yaratan mekanizmadır.
4. Streak'i hedef değil, çıpa sayın. Streak'iniz sizin "her gün dille temas ediyorum" göstergenizdir; yeterlilik belgeniz değil. O çıpayı gerçek pratiğe bağlayın: uygulamayı bitirir bitirmez 5 dakika kendi kendinize konuşun.
5. Seviyeyi CEFR ile ölçün, XP ile değil. Ayda bir kez kendinize sorun: kendimi tanıtabiliyor muyum, yön tarif edebiliyor muyum, bir olayı anlatabiliyor muyum? Cevap hayırsa XP'nin hiçbir anlamı yok.

Bu beş kural, uygulamayı bir tüketim aracı olmaktan çıkarıp üretim tetikleyicisine dönüştürür. Aradaki fark, aynı 10 dakikadan on kat sonuç almaktır.

Örnek bir gün: toplam 50 dakika

Somut olalım. Duolingo'yu doğru yere koyduğunuzda bir çalışma günü şuna benzer:

• 0-5. dakika — Duolingo: Yeni kelimeleri görün ve her birini ekrandan gözünüzü kaldırıp sesli bir cümleye çevirin.
• 5-15. dakika — Kapalı kitap geri çağırma: Dünkü kelimeleri listeye bakmadan sesli sayın. Hatırlayamadıklarınızı işaretleyin; asıl değerli bilgi onlardır.
• 15-40. dakika — Konuşma bloğu: Tek konu, tek senaryo. Kendinizi tanıtın, yön tarif edin, dünkü gününüzü anlatın. Takıldığınız her yeri not alın.
• 40-50. dakika — Takılmaları çözün: Not aldığınız yerlerin doğru kalıbını öğrenin, üç kez sesli tekrar edin ve yarının listesine yazın.

Bu planda Duolingo'nun payı yalnızca %10. Ama o %10, geri kalan %90'ı her gün tetikleyen çıpadır. Aracı küçültmek onu değersizleştirmek değildir — nihayet doğru yere koymaktır. Üstelik bu akış, uygulamanın hiç yapmadığı şeyi yapar: her günü bir üretim seansına çevirir ve unutma eğrisini ertesi gün karşılar.

Eksiği neyle kapatılır?

Duolingo'nun bıraktığı boşluk tek kelimeyle tarif edilebilir: üretim. Ve üretim boşluğu üç şeyle kapanır.

Birincisi: konuşma zorunluluğu. Ağzınızı açmak zorunda kaldığınız bir ortam. Karşınızda bekleyen bir insan, cevaplamanız gereken bir soru, tamamlamanız gereken bir düşünce. Bu ortamı kendiliğinden bulmak zordur; bu yüzden programlanması gerekir. Günde 45-60 dakikalık konuşma odaklı bir pratik, 30 günde 22-30 saatlik gerçek üretim biriktirir — ve bu saatler, tanımayla geçen 42 saatten fazlasını yapar.

İkincisi: nitelikli geri bildirim. Hatanızın nedenini gösteren biri. Türkçe düşünüp İngilizce dizdiğiniz anı yakalayan, "burada zaman kipini şu yüzden kaçırdın" diyen bir muhatap. Geri bildirim olmadan yapılan pratik, yanlışı sağlamlaştırır.

Üçüncüsü: yapı ve sıra. Neyi ne zaman çalışacağınızı bilmek. Rastgele ilerleyen bir müfredat, ilk 200 kelimeyi öğretmek yerine 2.000 kelimeyi tanıtır. Oysa konuşmaya başlamak için doğru 200 kelime, rastgele 2.000'den güçlüdür.

Bu üçünü bir arada, 30 günlük yoğun bir çerçeveye oturttuğunuzda ortaya çıkan şey Sir Arthur Rock dil öğrenme yöntemidir. Yöntemin iddiası nettir ve abartısızdır: 30 günde bir dilin tamamı öğrenilmez — 30 gün, günlük hayatta kendinizi ifade etmeye başlamak için yeterli bir dilimdir. Bu çizginin neden gerçekçi olduğunu 1 ayda gerçekten dil öğrenilir mi yazısında, programın nasıl kurgulandığını 1 Ayda 1 Dil nedir yazısında, doğrudan İngilizceye uygulanışını ise 1 ayda İngilizce öğrenmek yazısında bulacaksınız. Yaşınızın bir engel olup olmadığını merak ediyorsanız cevabı yetişkinlikte yeni beceri öğrenmek yazısında.

Özetle: Duolingo'yu silmeyin. Yanına eksik olanı koyun. Baykuş size her gün dille temas ettirsin — konuşmayı başka bir yerde öğrenin.

Sık sorulan sorular

Duolingo ile İngilizce öğrenilir mi?

Kısmen. Duolingo ile İngilizce kelime ve kalıp tanıma, temel dilbilgisi sezgisi ve günlük çalışma alışkanlığı kazanılır. Ancak konuşma üretimi, gerçek zamanlı düşünme ve hatalarınızın düzeltilmesi uygulamanın işi değildir. Duolingo bir başlangıç ve besleme aracıdır; tek başına sizi konuşur hâle getiren bir program değildir.

Sadece Duolingo kullanarak B1 seviyesine ulaşılır mı?

Pratikte hayır. CEFR'e göre B1, tanıdık konularda kendinizi ifade edebilmeyi, deneyim ve olayları anlatabilmeyi, görüşlerinizi kısaca gerekçelendirebilmeyi gerektirir; bunların hepsi üretim becerisidir. Duolingo ağırlıklı olarak tanıma alıştırması yaptırır. B1 doğrultusunda ilerlemek için uygulamanın yanına konuşma pratiği, geri bildirim ve aralıklı tekrar eklemek gerekir.

500 günlük Duolingo streak'i olan biri neden hâlâ konuşamıyor?

Çünkü streak devamlılığı ölçer, üretimi değil. Günde 5 dakikalık 500 gün toplamda yaklaşık 42 saat eder ve bu saatlerin büyük bölümü seçenek işaretlemekle, yani tanımayla geçer. Tanıma ile sıfırdan cümle kurma farklı zihinsel işlerdir. Konuşma, ancak konuşarak gelişir.

Duolingo'yu tamamen bırakmalı mıyım?

Hayır. Duolingo'yu bırakmanız değil, ona verdiğiniz rolü küçültmeniz gerekir. Uygulamayı kelime beslemesi ve alışkanlık çıpası olarak günde 5-10 dakika kullanın; asıl zamanı konuşma üretimine ve geri bildirim alacağınız pratiğe ayırın. Yardımcı araç olarak değerlidir, ana program olarak yetersizdir.

Duolingo günde kaç dakika kullanılmalı?

Yardımcı araç olarak günde 5-10 dakika yeterlidir. Uygulamada geçirilen süreyi 30-40 dakikaya çıkarmak, aynı süreyi konuşma pratiğine ayırmaktan daha az sonuç verir. Duolingo'yu asıl çalışmanızın önüne değil, yanına koyun.